Zamów projekt

Olej czy lakier do drewna? Jak wybrać wykończenie mebli

Artykuły są dostępne po polsku.

Biurko z litego drewna z naturalnym rysunkiem słojów w jasnym domowym biurze
Zdjęcie poglądowe — inspiracja, nie nasza realizacja.

Olej czy lakier do drewna? To pytanie pojawia się prawie zawsze, gdy ktoś zamawia stół, komodę albo biurko z litego drewna. Od wykończenia zależy, jak mebel będzie wyglądał, jak zniesie gorący kubek i rozlane wino, a także co zrobisz, gdy za kilka lat pojawią się na nim rysy.

Nie ma jednej odpowiedzi dobrej dla wszystkich. Jest za to kilka prostych kryteriów, które pozwalają wybrać świadomie. Poniżej porównujemy olej, wosk i lakier tak, jak sami o nich myślimy w LIWO Studio.

Czym różni się olej od lakieru

Najważniejsza różnica jest fizyczna. Olej wnika w drewno i utwardza się w jego porach. Powierzchnia pozostaje drewnem w dotyku: czuć słoje, lekką fakturę, ciepło materiału.

Lakier tworzy na powierzchni cienką, twardą powłokę, coś w rodzaju przezroczystej skorupy. Drewno jest pod nią dobrze chronione, ale w dotyku przypomina raczej gładki plastik albo szkło. Im grubsza warstwa, tym ten efekt silniejszy.

Z tej różnicy wynika wszystko inne: wygląd, odporność, sposób pielęgnacji i to, jak mebel się starzeje.

Olejowanie mebli: zalety i ograniczenia

Olejowanie mebli to sposób wykończenia, który najlepiej pokazuje charakter drewna. Olej pogłębia kolor i wydobywa rysunek słojów. Dąb robi się cieplejszy, orzech amerykański głębszy i bardziej czekoladowy, a jesion zyskuje wyraźniejszy kontrast.

Co zyskujesz

  • Naturalny wygląd i dotyk. Mebel wygląda jak drewno, a nie jak drewno pod folią.
  • Łatwe naprawy miejscowe. Rysę czy przetarcie szlifujesz drobnym papierem tylko w tym miejscu i nakładasz olej. Nie widać granicy naprawy.
  • Piękne starzenie się. Olejowana powierzchnia z czasem nabiera patyny, zamiast łuszczyć się czy pękać.
  • Brak odprysków. Nie ma powłoki, która mogłaby odejść płatem po uderzeniu.

O czym musisz pamiętać

Olej chroni słabiej przed wodą i plamami niż lakier. Kałuża wody zostawiona na noc, mokry kubek czy czerwone wino mogą zostawić ślad. Dlatego olejowany blat trzeba co jakiś czas odświeżyć cienką warstwą oleju. To kilkanaście minut pracy, ale trzeba o tym wiedzieć z góry.

Warto też wiedzieć, że świeżo olejowane drewno potrzebuje czasu na pełne utwardzenie. Przez pierwsze tygodnie lepiej obchodzić się z nim delikatniej.

Wosk do drewna i olejowosk

Sam wosk do drewna daje piękny, jedwabisty połysk i przyjemną gładkość, ale jako jedyna ochrona jest dość słaby. Łatwo zostawia ślady od ciepła i wody. Dlatego rzadko stosuje się go solo na blatach, częściej jako ostatnią warstwę na olej albo na meblach, których się mało dotyka, na przykład ramach, półkach czy szafkach.

Popularnym kompromisem jest olejowosk, czyli mieszanka olejów i wosków. Wnika w drewno jak olej, a na powierzchni zostawia bardzo cienką, odporniejszą warstwę. Zachowuje naturalny dotyk, a jednocześnie lepiej znosi codzienne użytkowanie. Na stoły i biurka to często najrozsądniejszy wybór.

W LIWO Studio pracujemy na naturalnych olejach i woskach. Drewno szlifujemy stopniowo, aż do gradacji 320, bo im gładsza powierzchnia przed olejowaniem, tym równiej olej się rozkłada i tym przyjemniejszy jest mebel w dotyku.

Lakierowanie drewna: kiedy ma sens

Lakier nie jest wrogiem. Są miejsca, gdzie jego odporność naprawdę się przydaje:

  • blaty w łazience albo przy zlewie, gdzie woda pojawia się codziennie,
  • meble w lokalach użytkowych, kawiarniach czy biurach, czyszczone często i mocnymi środkami,
  • powierzchnie, przy których nie chcesz myśleć o żadnej regularnej pielęgnacji.

Minusem jest naprawa. Głęboka rysa w lakierze przecina powłokę, a pod nią szarzeje drewno. Miejscowa poprawka zwykle jest widoczna, więc często trzeba zeszlifować i polakierować cały blat. Lakier może też z czasem żółknąć, a na niektórych gatunkach zmienia odcień drewna bardziej, niż się spodziewasz.

Uwaga na gatunki egzotyczne. Drewno tłuste i żywiczne, jak wenge czy padauk, bywa trudniejsze do lakierowania, bo naturalne substancje w drewnie mogą osłabiać przyczepność powłoki. Więcej o charakterze poszczególnych gatunków znajdziesz w opisie drewna, z którym pracujemy.

Olej czy lakier do drewna: porównanie w tabeli

CechaOlejOlejowoskLakier
WyglądNaturalny, mat lub satynaNaturalny, lekki połyskOd matu do wysokiego połysku, efekt powłoki
DotykCzuć drewnoCzuć drewno, gładszyGładka, „zamknięta” powierzchnia
Odporność na wodę i plamyUmiarkowanaDobraBardzo dobra
Naprawa rysMiejscowa, prostaMiejscowa, prostaZwykle cała powierzchnia
PielęgnacjaOdświeżanie co jakiś czasOdświeżanie rzadziejPrawie żadna, do momentu uszkodzenia
Kontakt z żywnościąTak, przy odpowiednim olejuTak, przy odpowiednim produkcieNie na deski do krojenia

Jak wygląda olejowanie mebli w praktyce

Dobre olejowanie zaczyna się dużo wcześniej niż przy puszce z olejem. Najwięcej zależy od przygotowania powierzchni. Drewno szlifuje się etapami, coraz drobniejszym papierem, a pomiędzy etapami usuwa pył. Wiele pracowni lekko zwilża drewno wodą przed ostatnim szlifem, żeby podnieść włókna i zeszlifować je, zanim zrobi to pierwsza wilgotna ściereczka w domu.

Sam olej nakłada się cienko. Po kilkunastu minutach nadmiar, którego drewno nie wchłonęło, wyciera się do sucha. To ważne: olej zostawiony na powierzchni robi się lepki i matowy w plamy. Zwykle nakłada się dwie lub trzy warstwy, z przerwami na schnięcie.

Odświeżenie mebla po latach wygląda podobnie, tylko prościej. Czysty, suchy blat lekko przecierasz drobnym papierem lub włókniną, nakładasz cienką warstwę oleju i wycierasz nadmiar. Ściereczki nasączone olejem schnącym rozłóż płasko na zewnątrz albo namocz w wodzie przed wyrzuceniem, bo zgniecione w kłębek mogą się same zapalić.

Polska zima, ogrzewanie i wykończenie

W polskich mieszkaniach sezon grzewczy mocno wysusza powietrze. Drewno oddaje wtedy wilgoć i lekko się kurczy, a latem znowu ją chłonie. Lite drewno zawsze trochę „pracuje” i żadne wykończenie tego całkowicie nie zatrzyma.

Wykończenie może jednak ten proces spowolnić i wyrównać. Ważne, żeby mebel był wykończony z każdej strony podobnie, także od spodu blatu. Jeśli jedna strona jest chroniona, a druga surowa, drewno oddaje wilgoć nierówno i łatwiej o paczenie. Przy olejowanych meblach dobrze też pilnować, by zimą nie stały tuż przy kaloryferze.

Jeśli zastanawiasz się, czy lite drewno w ogóle sprawdzi się w twoim mieszkaniu, przeczytaj nasze porównanie mebli z litego drewna i z płyty.

Co wybrać do konkretnego mebla

  1. Stół jadalniany, biurko: olejowosk albo olej, jeśli lubisz naturalny dotyk i nie przeszkadza ci odświeżanie raz na jakiś czas.
  2. Komoda, regał, szafka nocna: olej lub wosk w zupełności wystarczą, bo te powierzchnie rzadko mają kontakt z wodą.
  3. Blat w łazience, meble w lokalu: tu lakier lub mocny, specjalistyczny olej twardy mają przewagę.
  4. Deski do krojenia, tace, podkładki: wyłącznie olej lub mieszanka oleju z woskiem bezpieczna dla żywności. Lakieru na kuchennych deskach nie stosujemy. Jak je potem pielęgnować, opisujemy w poradniku jak dbać o deskę do krojenia.

Podsumowanie: wykończenie mebli dobrane do życia, a nie do katalogu

Olej daje naturalny wygląd i łatwe naprawy, lakier daje odporność przy mniejszej liczbie czynności, a olejowosk łączy po trochu jedno i drugie. Dobre wykończenie mebli to takie, które pasuje do miejsca, sposobu użytkowania i do tego, ile uwagi chcesz meblowi poświęcać.

W LIWO Studio większość mebli planujemy wykańczać naturalnymi olejami i woskami, bo najlepiej pokazują drewno i pozwalają je odnawiać latami. Jeśli masz konkretny projekt i nie wiesz, które wykończenie wybrać, napisz do nas. Chętnie doradzimy, zanim drewno trafi pod szlifierkę.

Najczęstsze pytania

Czy olejowany stół nadaje się do codziennego użytku?

Tak, pod warunkiem że plamy wycierasz na bieżąco, a blat raz na jakiś czas odświeżasz cienką warstwą oleju. W zamian każdą rysę naprawisz miejscowo, bez szlifowania całego blatu.

Czy można polakierować mebel, który był olejowany?

Zwykle trzeba najpierw zeszlifować drewno do surowego, bo olej w porach utrudnia przyczepność lakieru. W drugą stronę jest podobnie: lakier trzeba całkowicie usunąć, zanim nałożysz olej.

Jak często olejować meble?

Meble, których się często dotyka, jak blat stołu czy biurko, zwykle wymagają odświeżenia raz lub dwa razy w roku. Szafki i komody znacznie rzadziej. Sygnałem jest matowe, przesuszone drewno, które przestaje odpychać wodę.

Czym wykończyć drewnianą deskę do krojenia?

Tylko olejem lub mieszanką oleju z woskiem bezpiecznymi w kontakcie z żywnością. Lakier na desce szybko się porysuje, a jego drobiny mogą trafić do jedzenia.

Czytaj także

Wszystkie artykuły

Polityka prywatności